Sınıfta Dikkat Eksikliği Etkinlikleri

Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların gelişim hızları ve özellikleri birbirinden farklıdır. Özellikle okul öncesi dönemde bebeklik ve ilk çocukluk dönemlerini kapsayan dönem tüm çocuklar için hayati bir önem taşır. Bu yaş grubundaki çocukların zihinsel, konuşma-dil, öz-bakım, sosyal-duygusal ve ince-kaba motor alanlarındaki gelişim hızı yüksektir. Ömür boyu devam edecek olan gelişimlerinin temel taşları okul öncesi dönemde atılır ve bu dönemde görülen bir gelişme geriliği çocuğun gelecekteki yaşantısını etkiler. Bu nedenle çocuğun gelişimini olumsuz yönde etkileyen ve öğrenmesini engelleyen koşullara mümkün olduğu kadar erken müdahale etmek “Zararın neresinden dönülse kardır.” ilkesi ışığında, çocuğun eksiklerinin kapatılması için önemlidir.

Doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrasında meydana gelen anomalilerin neden olduğu pek çok özür grubu bulunmaktadır. Bunlardan bazıları genellikle çocuk okula başladıktan sonra öğretmen tarafından fark edilen durumlardır. Dikkat eksikliği de bunlardan biridir. Öğretmen genelde çocuğun derslere dikkatini verememe, dikkat süresinin kısalığı, oyunlara kısa süreli katılımı, hikâyeleri kısa süreli dinleme, ayrıntılarını fark edememe şeklinde gösterdiği belirtilerden sonra aile ile iletişime geçip, onları ilgili merkezlere yönlendirirler.

Sınıfında dikkat eksikliği olan öğrencileri bulunan öğretmenlerin, onların derse daha uzun süreli katılımlarını sağlamaya ve dikkat sürelerini artırmaya yönelik sınıfta uygulayabilecekleri çeşitli aktiviteler bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir;

Eşleştirme-Hafıza (Memory) oyunu

Eşli nesne kartlarının ters çevirilip, sırayla ikişer tane açılması ile aynı resimleri bulma oyunudur. Çocuğun dikkat süresine göre kartlar az sayıdan başlanmalı, başarılı oldukça kart sayısı artırılmalıdır.

İki resim arasındaki farkları bulma

Çocuğun yaşı ve dikkat süresine göre belirlenmiş iki resmin arasındaki farkları bulma şeklinde oynanır. Farkların sayısı ve belirginliği çocuğun dikkat süresine göre önce az sayıda ve daha belirgin olmalıdır. Çocuk başarılı oldukça fark sayısı artırılıp, belirginliği azaltılır.

Labirent tamamlama

Bir başlangıç ve bitiş noktası olan, çocuğun elini kaldırmadan ve gözünü ayırmadan kalemle takip ederek çıkışa ulaşacağı labirenti çizme çalışmasıdır. Labirentin boyu çocuğun dikkat süresine göre kısaltılıp uzatılmalıdır.

Sınırları belirlenmiş yol boyunca araba sürme, parmak gezdirme

Yerde ipler, kurdeleler ve benzeri nesneler kullanılarak oluşturulmuş ince hat arasında kenarlara dokunmadan araba sürme veya bir nesneyi ilerletme şeklinde oynanır. Aynı çalışma bir kâğıda çizilmiş devamlılığı olan kıvrımlı çizgileri parmağını kaldırmadan takip etme şeklinde de yapılabilir.

Eksik nesneyi bulma (Resimden ve gerçek nesnelerden)

Masanın üzerine konulmuş nesnelere çocuğun tek tek bakması sağlanır. Çocuk arkasını döner ve nesnelerden birisi saklanır. Çocuktan eksik olanı bulması istenir. Masadaki nesnelerin sayısı, çocuğun dikkat süresine göre azaltılıp, çoğaltılabilir. Eğer nesneleri aklında tutamıyorsa, gözlerini kapatmadan önce masadaki nesneler hakkında tek tek konuşulur. Bu çalışma nesnelerin hepsinin saklanıp, çocuğun tümünün ismini söylemesi şeklinde ve nesneler yerine nesne kartları kullanılarak da oynanır.

Benzer bir etkinlik de aynı çalışmanın resimlerle yapılanıdır. Çocuğa komposizyon bir resim gösterilip resimde bulunan belirli ayrıntılara ve nesnelere dikkat etmesi istenir. Daha sonra ayrıntılardan bir ya da birkaçı eksik bir resim gösterilip olmayanı bulması istenir. Resimdeki ayrıntılar hakkında sorular sorulur.

Örüntü oluşturma

Belirli bir kurala dayalı olarak dizilmiş nesneler veya nesne resimleri ile oluşturulmuş sıranın aynısını sıranın altına çocuğun dizmesi istenir. Önce örüntüyü kopyalama, daha sonra yarım kalmış örüntüyü tamamlama, örüntünün eksik kısımlarını tamamlama ve en son olarak da bağımsız örüntü oluşturma şeklinde çalışılır. Renkler, şekiller, sayılar, desenler gibi nesnelerin çeşitli özelliklerine göre örüntüler oluşturulabilir. Örüntüdeki özelliğin renk olduğunu varsayarak birim sayısı çocuğun dikkat süresine göre şu şekilde artırılabilir. ( 1+1=sarı, mavi, sarı, mavi…; 1+2= mavi, sarı, sarı, mavi, sarı, sarı…; 1+1+1= sarı, mavi, yeşil, sarı mavi, yeşil…; 2+2 şeklinde çoğaltılabilir.)

Resmi verilen nesnenin eksik parçalarını bulma

Günlük hayatta çok karşılaşılan bir varlığın eksik kısmını bulma ve tamamlama şeklinde oynanır. Eksik kısımların sayısı çocuğun dikkat süresine göre artırılır ya da daha karmaşık ve daha çok ayrıntısı olan resimler seçilir.

Bul-yap tamamlama

Parça sayısı azdan çoğa doğru bir yol izleyecek şekilde, resmin tamamlanmış haline bakarak ya da bakmadan parçalardan bütün oluşturma şeklinde çalışılır. Benzer çalışma bir resmin içindeki boşluğa denk gelecek bir parçanın, birden fazla seçenek arasından bulunması ya da verilen parçanın resimde hangi boşluğa denk geleceğini bularak resim üzerinde görsel ipuçları ile tahmin etme şeklinde de yapılır.

Aynısını ve farklı olanı bulma, simetriğini (Nesne gruplarından)

2–6 adet nesneden oluşan nesne grupları arasından, verilen nesneye benzer ya da farklı olanı bulma şeklinde oynanır. Aynı çalışma verilen şeklin simetriğini bulma şeklinde de yapılabilir. Çocuğun, arasından aynısını ya da farklı olanını bulacağı nesne grubundaki resim sayısı çocuğun dikkat süresine göre azaltılıp, çoğaltılmalıdır.

Belirtilen özelliklere sahip olan ve olmayan resmi ya da nesneyi bulma

Rengi, boyu, büyüklüğü, genişliği, deseni, şekli vb gibi özellikleri verilen nesneyi ya da resmi seçenekler arasından bulma şeklinde oynanır. Seçenek sayısı çocuğun dikkat süresine göre artırılmalıdır.

Bir nesnenin uzun süreli takibi

Çocuktan havada uçurulan oyuncak bir uçak ve benzeri bir nesneyi gözlerini ayırmadan takip etmesi istenir. Çocuğun dikkatini yoğunlaştırabildiği süre belirlenip, bu süre aşamalı olarak artırılarak, belirlenen süre kadar bakması için (saat kurma ve benzeri yöntemlerle) yönlendirilir.

Belirtilen sesle başlayan yeni kelimeler bulma oyunu

Verilen sesle başlayan yeni kelimeleri aklından türetme ya da resimlerin arasından bulma şeklinde oynanır.

Verilen sesi, ritmi taklit etme

Müzik aletleri kullanılarak, masaya vurularak ya da el çırparak yapılan basit ritimleri taklit etme şeklinde oynanır. Aynı şekilde çocuktan dinletilen bir sesi ( uçak sesi gibi çevresel sesler) taklit etmesi, istenilen sesi teypte çalan sesler arasında ayırt etmesi istenerek de yapılabilir.

Boyama ve çizme çalışmaları:
Basitten zora doğru bir sıra izlenerek örneği bulunan çizgileri taklit etme ya da verilen resmi aynı renklerde boyama çalışmaları yapılır. Aynı zamanda bağımsız boyama ve çizgi çalışmaları da dikkat süresini uzatan etkinliklerdendir.
Bunlara ek olarak, makasla kesme, cetvelle kalıp çıkarma, bir kaptan diğerine kürekle nesne aktarma, legolardan nesneler yapma gibi çalışmalar da çocuğun dikkatini etkinliklere yoğunlaştırmasını ve dikkat süresinin artmasını sağlayan çalışmalardır.